«Халық наразылығын тудырады». Премьер азық-түлік бағасының өсуіне жол берген өңірлерді сынға алды

Ербол Тұрымбет

Әлихан Смайылов әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасының өсуіне жол бермеу жөнінде кеңес өткізді

фото: primeminister.kz

Бүгін премьер-министр Әлихан Смайылов әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасының өсуіне жол бермеу, сондай-ақ АЭА жұмысының тиімділігін арттыру бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы кеңес өткізді.

Сауда және интеграция министрлігінің Сауда комитетінің төрағасы Ержан Қазанбаев өткен аптада әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасының өсімі 0,9%-ды құрағанын айтты. Пияз 7,2%-ға, сәбіз 2,6%-ға, қырыққабат 2,5%-ға, картоп 2,2%-ға, сүт 1,8%-ға, құс еті мен айран 1,6%-ға, қант 1,1%-ға қымбаттады. Өңірлер бойынша бағаның шарықтауы Маңғыстау облысында (2%), Солтүстік Қазақстан облысында (1,9%), Ақмола және Қызылорда облыстарында (1,5%) тіркелді. Жыл басынан бері бағаның өсуі 12,4%-ды құраған.

«Біз бөлшек сауда нысандарының рұқсат етілген сауда үстемесін сақтауы бойынша жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді жалғастырып жатырмыз. Мәселен, өткен аптада үй жанындағы 30,8 мың дүкенде, яғни сауда объектілерінің 73%-ында рейдтік іс-шаралар жүргізілді. Осы аптада 231 бұзушылық анықталды. Соның нәтижесінде сауда үстемелері 25%-ға төмендеді», - деді комитет басшысы.

Ауыл шаруашылығы министрі Ербол Қарашөкеев елдегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік қоры шамамен 643,5 мың тоннаны құрайтынын хабарлады.

Қант зауыттары өнімін есепке алмағанда, шамамен 30 мың тонна қант қоры бар. Бұл ретте ел ішінде үздіксіз өндіріс қамтамасыз етілді және Үндістаннан қосымша қант көлемін жеткізуге келісімшарт жасалды. Әкімдіктердің деректеріне сәйкес, республика бойынша картоп қоры 199 мың тоннаны, қырыққабат – 17,2 мың тоннаны, сәбіз – 43,1 мың тоннаны, пияз – 23,1 мың тоннаны құрайды.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің төрағасы Серік Жұманғарин монополияға қарсы әрекет ету шаралары туралы баяндады. 12 өңірде өнімдердің көтерме сауда субъектілеріне қатысты агенттіктің аумақтық бөлімшелері талдау жұмыстарын аяқтады, монополиялық жоғары бағаларды белгілеу фактілері бойынша 90-ға жуық сауда базарына қатысты тексеру тағайындалды.

Жауаптылардың есебін тыңдаған Әлихан Смайылов бір апта ішінде азық-түліктің негізсіз қымбаттауына жол берген өңірлердің әкімдеріне бұл мәселеге жеткілікті бақылау жасалмай отырғандығын атап көрсетті. 

«Маңғыстау облысында пияз 39,2%-ға, сиыр еті 5,5%-ға қымбаттаған. Өткен жылы біз Жамбыл облысының фермерлерімен өңірге пияз жеткізу бойынша уақытылы келісімшарт жасау қажеттігі туралы бірнеше рет айтқан едік. Аталған жұмыс орындалмады, сол себепті азық-түлік бағасының өсуіне жол беріліп отыр. «Айналым схемасына» 3,6 млрд теңгелік жоспар кезінде 1,1 млрд теңге бөлінді. Бөлінген қаражаттан кәсіпкерлерге 177 млн теңге ғана бағытталды», — деді ол.

Үкімет басшысы соңғы екі жылда Солтүстік Қазақстан облысында сүт-тауар фермаларын салуға айтарлықтай қаражат бөлінгенін атап өтті. Бұл орайда өңірде сүт өнімдері, айран, сүзбе мен сары май тиісінше 14,3%-ға, 9,5%-ға және 5,3%-ға қымбаттаған.

«Азық-түлік бағасын ұстап тұру – бірінші кезектегі маңызды мәселе. Мен бірнеше рет «айналым схемасын» қаржыландыруды арттыруды тапсырған едім. Алайда бүгінде жұмыс тиісті деңгейде орындалған жоқ. Осы айдың соңына дейін қаржыландыруды 100 млрд теңгеге дейін арттыруды тапсырамын. Алдағы аграрлық маусым қарсаңында өңірлердің бірінші кезектегі міндеті күзгі ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізуге форвардтық шарттар жасасу болуға тиіс. Егер қазір мүмкіндікті жіберіп алсақ, маусымаралық уақытта біз бағаның өсуіне тағы да тап боламыз», — деді Ә. Смайылов.

Үкімет басшысы Ауыл шаруашылығы министрлігіне әкімдіктермен бірлесіп, тұрақты негізде өндіріс пен тұтыну теңгерімін өзекті етіп отыруды, өңірлер арасында ауыл шаруашылығы өнімдерін олардың қажеттіліктерін ескере отырып жедел тәртіппен жеткізуді тапсырды.

«Азық-түлік өнімдері бағасының өсуі жалақыны, зейнетақыны, әлеуметтік төлемдерді арттыру және жалпы Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Үкімет жүргізетін азаматтардың кірістерін ұлғайту жөніндегі ауқымды жұмыстың барлығын жоққа шығарады. Бұл халықтың наразылығын тудырады. Әкімдер мен министрлер бұл мәселеге ерекше назар аударуы керек», — деп атап өтті Ә. Смайылов.